Η μυστική ζωή των μυρμηγκιών. Μας την αποκαλύπτει ο βασιλιάς τους Αντρέι Πάβλοφ! (μοναδικές φωτογραφίες)

Η τριλογία του Μπέρναρ Γουέμπερ, «Μυρμήγκια», ήταν εξαιρετικά δημοφιλής στη Ρωσία στο μέσον της δεκαετίας του 2000. Οι κριτικοί ασχολήθηκαν αρκετά με αυτήν, λόγω του μοντέρνου στυλ του συγγραφέα, αλλά και του διαχρονικού θέματος της πάλης, της συνύπαρξης και της σύγκρισης των δύο κοινωνιών: Των ανθρώπων και των μυρμηγκιών. Η τριλογία είναι το αγαπημένο βιβλίο του ρώσου φωτογράφου, Αντρέι Πάβλοφ, ο οποίος αφιέρωσε σε αυτό επτά χρόνια επαγγελματικής δραστηριότητας.

Όταν ο Αντρέι τελείωσε τη Σχολή Αρκτικής της Κρατικής Ναυτικής Ακαδημίας, «Ναύαρχος Μακάροφ», δεν μπορούσε να φανταστεί ότι θα ασκήσει κανένα άλλο επάγγελμα, εκτός από εκείνο του πολικού εξερευνητή. Στο μέλλον, τον περίμεναν αποστολές, το βόρειο σέλας και ολόλευκα παγόβουνα. Η μοίρα όμως αποφάσισε διαφορετικά, θέτοντας ένα τέλος στις εναλλασσόμενες -ανά έξι μήνες- ερευνητικές αποστολές στον κινητό σταθμό «Βόρειος Πόλος-28».Ύστερα από έναν τραυματισμό στη σπονδυλική στήλη, επτά χρόνια πριν, παρέλυσαν σχεδόν τελείως τα χέρια και τα πόδια του, και η ζωή του άλλαξε. Τα χιλιάδες χιλιόμετρα που άλλοτε διάνυε με ευκολία ανήκαν στο παρελθόν. Πλέον, ο στόχος του ήταν το επόμενο μέτρο ή το πολύ τα δύο.

Ο Αντρέι θυμάται με νοσταλγία το παρελθόν στην Αρκτική. Ωστόσο, μετά το ατύχημα ασχολείται με την ψηφιακή φωτογραφία, που όπως λέει, την έμαθε «σε ένα τετραγωνικό μέτρο γκαζόν του εξοχικού μου, στο οποίο ήταν παρόντες όλοι οι κάτοικοί του. Δηλαδή, τα μυρμήγκια. Η γοητεία τους με σκλάβωσε. Τα μυρμήγκια ήταν αυτά που με βοήθησαν να μην καταθέσω τα όπλα στην κρίσιμη κατάσταση που βρισκόμουν».

Ο «Antrey» («βασιλιάς των μυρμηγκιών» στα αγγλικά), όπως είναι το παρατσούκλι του στις δημοσιεύσεις του στο ρωσικό διαδίκτυο, έγινε γνωστός από τη σειρά φωτογραφιών του Πάβλοφ, με τίτλο «Ιστορίες των μυρμηγκιών». Εκεί, τα μυρμήγκια εμφανίζονται σε στάσεις και κινήσεις πανομοιότυπες με τις ανθρώπινες. Πρόκειται για καλλιτεχνική φωτογραφία με ζωντανούς χαρακτήρες. Στις φωτογραφίες του υπάρχουν και «πορτρέτα», και «τοπία», ενώ τα μυρμήγκια που απεικονίζονται σε αυτές μοιάζουν περισσότερο με λιλιπούτειους, μικροσκοπικούς ανθρώπους, παρά με έντομα.

Τα κόκκινα μυρμήγκια του δάσους Formica Rufa, τα οποία ζουν σε μια μυρμηγκοφωλιά 50 μέτρα από το σπίτι του φωτογράφου, είναι εδώ και πάνω από έξι χρόνια οι βασικοί πρωταγωνιστές των φωτογραφιών του. «Τα μυρμήγκια τηρούν με αυστηρότητα τη διαδρομή της εργασίας τους», εξηγεί. «Μπορείς άνετα να καθίσεις στην άκρη, χωρίς να τα πατάς και χωρίς να κινδυνεύεις να σε τσιμπήσουν. Ετσι δεν εμποδίζεις το «καστ των ηθοποιών». Η σκηνή είναι εγκατεστημένη απευθείας στο μονοπατάκι, τα φλας, τα φόντα και οι ανακλαστήρες τοποθετούνται σε ένα συρματόπλεγμα καρφωμένο στο έδαφος. Όταν δεν μπορώ να προχωρήσω, κάθομαι και φωτογραφίζω σ’ εκείνο το σημείο. Οταν με συνοδεύει κάποιος δεν έχω κανένα πρόβλημα. Το Μάιο λοιπόν, με πηγαίνουν στο εξοχικό και, έτσι, έως τον Οκτώβριο φτιάχνω όλες τις δημιουργίες μου».

Ο Αντρέι λέει ότι δεν είναι δύσκολο να τραβήξεις την προσοχή του μυρμηγκιού.
Φτάνει να τοποθετήσεις ένα ομοίωμα λείας ή εχθρού, και τότε μπορείς να ελέγχεις μια ολόκληρη ομάδα. Εάν καταφέρεις να εξαπατήσεις ένα από αυτά, όλα τ’ άλλα εύκολα κάνουν το ίδιο πράγμα. Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι «ηθοποιοί» εξίσου καλοί. Τους «χαζούς και τους τεμπέληδες» ο φωτογράφος τους εξαιρεί από τα πλάνα. «Προκειμένου να «αποκτήσω επαφή» μου πήρε δυο χρόνια, μπορεί και τρία. Η μυρμηγκοφωλιά μου έδειξε το δρόμο σχετικά με το τι και πως πρέπει να τραβάω», αφηγείται ο Αντρέι. «Μερικές φορές φαντάζομαι ότι με γνωρίζουν. Όλοι μας έχουμε να διδαχτούμε κάτι από αυτά. Μια κοινωνία, η οποία νοιάζεται για τους αδύνατους, τους ανάπηρους και τους συνταξιούχους δεν μπορεί παρά να προκαλεί το σεβασμό. Σε αυτά τα 150 εκατομμύρια χρόνια της ύπαρξής του, ετούτος ο βιολογικός πολιτισμός αφομοίωσε πολλές καθαρά οικολογικές μεθόδους για να εξασφαλίζει τα προς το ζην και ανέπτυξε μια στρατηγική επιβίωσης. Παραμένει άγνωστο ακόμη, ποιός πολιτισμός θα αποδειχθεί πιο βιώσιμος. Ο ανθρώπινος, ή αυτός των μυρμηγκιών; Η βασική διαφορά είναι, ότι τα μυρμήγκια δεν ξέρουν να καταστρέφουν».